Olağanüstü bir karar
HaberTürk
Tülin Daloğlu
http://haberturk.com/HTYazi.aspx?ID=3733
BÜYÜK haberleri belki pat diye vermemek lazım. Bazen beklentileri artırmamak için; bazen de sonunun hayalkırıklığı ile bitebileceği olasılığını görmezden gelemeyeceğimiz için. Ama haber, Türk-Amerikan Hukuki Savunma Fonu avukatlarından David Saltzman’ın ifadesiyle “olağanüstü.”
Amerikan 9. Bölge Temyiz Mahkemesi’nin geçtiğimiz hafta iptal ettiği yasadan bahsediyorum. Toplam 13 bölgeye ayrılmış Amerika’daki federal temyiz mahkemelerinden Kaliforniya eyaletini de kapsayan bu mahkemenin kararı bu ülkedeki Ermeni soykırım iddiaları ile mücadelede tarihi bir dönüm noktasını simgeleyecek kadar önemli. Keza Kaliforniya, Saltzman’ın da dediği gibi Massachusetts’le birlikte Ermenilerin en yoğun yaşadığı yerlerden biri.
Bahsini ettiğimiz kararda, yargıç David R. Thompson, “Yasanın doğurduğu ihtilaf açık: “Ermeni Soykırımı” ifadesini kullanarak Kaliforniya eyaleti Amerikan Başkanı’nın dış politika tercihlerini görmezden geliyor. Kaliforniya eyaleti bu durumla hemfikir olur veya olmaz, ama (Başkan’ın tercihiyle) çelişkiye düşemez,” diye yazıyor.
Saltzman, federal hükümetin, 1915 olayları hakkında “soykırımdır” veya değildir diye bir karar vermediğini; ama mahkemenin, yıllardır Amerikan Başkanları’nın – istisnasız – bu yönde bir tasarının Kongre’de kabul edilmesini bloke etmek için çaba sarf etmelerinin bir dış politika kararı oluşturduğu tespitinde bulunduklarını anlatıyor.
Türk Amerikan Dernekleri Asamblesi Başkanı Günay Evinç, bahsini ettiğimiz iptal edilen yasanın, eyalet Senatörü Chuch Poochigian’ın adını taşıyan 2000 yılında kabul edilen yasa olduğunu söylüyor. Evinç, bu yasanın iki temel maddesi olduğunu; ilkinin, 1915 olaylarında yaşamlarını yitirenlerin hangi sigorta şirketlerinden yaşam sigortası poliçesine sahip olduklarına dair bir isim listesinin hazırlanmasına imkân tanıdığını; diğerinin de bu hakkı iddia edenlerin yasanın kabul edildiği yıldan itibaren 10 yıl içinde mahkemelere tazminat davası açabilmelerini mümkün kıldığını söylüyor.
İşte, federal temyiz mahkemesi, geçen hafta böylesi bir yasayı iptal etti. Ermenilerin, sigorta şirketlerinden bu iddiaları ile tazminat almaları imkansızlaştı. Karar, ülke genelinde bağlayıcı olmasa bile, Kaliforniya’da verildiğinden hafife alınamayacak ehemmiyette. Haliyle Ermenilerin morali bozuk; bu kararı da temyiz edeceklerini söylüyorlar. Gerekçe ise kararı, 29 üyeli mahkemede, 3 yargıcın vermesi. Saltzman mesleği icabı kesin konuşmak istemiyor ama kararın nihai nitelikte olduğunun mesajını veriyor.
Saltzman, önemli olanın bu kararı kaç yargıcın verdiği değil, kararın dayandığı hukuki zeminin sağlamlığıdır diyor. Telefonda yaptığımız uzun sohbetimizden benim çıkardığım sonuç gerekçeli kararın geri döndürülmesinin imkansız olduğu.
Bu karar, Amerika’da “soykırım” iddiaları ile mücadelede sonun geldiği anlamını taşımıyor. Ama Saltzman’ın dediği gibi “olağanüstü” bir karar olduğuna şüphe yok. Avukatın yorumuna bakacak olursak, bu kararla birlikte müfredat programlarında 1915 olaylarının “soykırımdır” diye öğretilmesine “hukuki şerh” kondu. Tabii, eyaletler de durduk yerde müfredatlarında değişiklik yapmayacağına göre bu hakkı aramak Türklerin işi olmalı bundan sonra. Veya Beyaz Saray veya Dışişleri bu konuya bir çare bulabilirler.
Burada, bilinçli olarak fark etmemiz gereken husus ise Ermenilerin bunca yıldır bastırmalarına rağmen Amerikan adaletinin “bağımsız” karar vermiş olduğudur. Doğrusu, adalet yerini buldu. Amerikalı bizim işimizi bizden daha iyi yaptı yine…
Categories: HaberTürk